Fikri Mülkiyet Hakları Nedir?

Fikri mülkiyet hakkına konu ürünler, fikir ve sanat eserler yani telif hakları ve başta marka patent ve tasarımlar olmak üzere sınaî mülkiyet hakkına konu ürünler olmak üzere iki gruba ayrılır. Fikri Mülkiyet Hakkı bir eser, buluş, tasarım veya marka üzerinde sahip olunabilecek maddi ve manevi hakların tamamını ve bu haklarla bağlantılı diğer hakları ifade eder. Bununla beraber fikri mülkiyet, bir kişiye veya kuruluşa ait olan fikir ürünüdür; söz konusu kişi ya da kuruluş, sonradan, bunu serbestçe paylaşmayı veya kullanımını belirli biçimlerde kontrol etmeyi tercih edebilir.

Telif Hakkı Nedir?

Telif hakları, eser sahibinin; fikir ve sanat eserleri kanununda yer alan herhangi bir eseri yaratan kişinin hususiyetini taşıyan ürünler üzerinde yasal olarak korunan haklarıdır. Telif haklarının doğumu için fikir ve sanat eserleri üzerindeki hakların, eserin meydana gelmesiyle birlikte doğması nedeniyle; marka, patent ve tasarımlarda gereken tescil işlemine gerek görülmemektedir.

1948 Tarihli Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda kabul edilmiş olan İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 27’inci maddesiyle koruma altına alınan eser sahibinin telif hakları, aynı zamanda korunması gereken bir insan hakkıdır. Ülkemizde eser sahibinin telif hakları 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile korunmaktadır. Yürürlüğe giriş tarihi 1 Ocak 1952 olan Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, ilk yürürlüğe giriş tarihi bakımından eski olmakla birlikte, birtakım değişikliklere ve eklemelere uğrayarak günümüze kadar gelmiştir.
 

Sınaî Mülkiyet Hakkı Nedir? 

Sınai mülkiyet hakkı (industrial property right) ise başta patent, marka ve tasarım gibi hakları kapsayan bir üst kavram olmakla beraber, sanayi alanında buluşlar ile marka ve ticaret unvanı gibi ayırt edici ad ve işaretleri taşıyan ürünlerin üretim, satış ve satışa arzını belirli sürelerle hak sahiplerinin tekeline bırakmaktadır.

Marka Nedir?

Marka, bir ticari malın tanıtımı, benzer mallardan ayrılması amacıyla, söz konusu ürünü simgeleyen, resim, imge, harf ve benzeri işaretlerden oluşan ibaredir. Bununla beraber marka, ayırt edici bir işaret olarak işletmenin bütününü temsil etmeye yarar. Markanın temel işlevleri; kaynak gösterme, garanti ve reklam işlevleridir. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ve uluslararası antlaşmalar gereği yabancı ülke vatandaşları marka tescili için başvuru yapabilirler. 

Patent Nedir? 

Sınırlı bir süre ve yer için patent sahibine, üçüncü kişiler tarafından buluşun izinsiz olarak üretilmesini, satılmasını, kullanılmasını veya ithal edilmesini engellemek amacıyla tanınan tekel haklarıdır. Bu hakkın kullanımının buluş sahibine ait olduğunu gösteren belgeye ise Patent Belgesi denir. 

Patent Belgesi, buluş sahibinin izni olmadan başkalarının patentli ürünü ticari olarak izinsiz olarak; üretmesini, kullanmasını, satmasını, ithal veya ihraç etmesini engeller.

Tasarım Nedir?

Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Tasarımcı ise korumaya konu olan tasarımı tasarlayan kişiyi ifade eder.